Блокчейн мен криптовалюталардың қаржы нарығындағы болашағы қандай?

Бүгінде блокчейн технологиясы мен криптовалюталар әлемдік экономикаға маңызды өзгерістер әкелуде. Олар жаңа мүмкіндіктерді ұсына отырып, сандық және орталықсыздандырылған әлемнің шекараларын кеңейтуде. Блокчейн технологиясы криптовалюталармен ғана байланысты емес. Ол басқа салаларда да кеңінен қолданылуы мүмкін екенін дәлелдеді. Криптовалюталар қаржы нарығындағы дәстүрлі қатынастар мен операцияларды бұзып, оларды жаңаша тәсілдермен алмастыруға мүмкіндік береді. El.kz ақпараттық агенттігінің тілшісі блокчейн мен криптовалюталардың қаржы нарығына, жалпы экономикаға әсерін зерттеп, олардың болашағына қатысты талдау жасады.
Блокчейн және криптовалюталардың негізгі артықшылықтары
Орталықсыздандыру
Блокчейн технологиясының ең басты ерекшелігі - оның орталықсыздандырылған сипаты. Бұл - қаржы операциялары үшін ешбір орталық орган немесе банкке, ортақ деректер базасына тәуелділік жоқ деген сөз. Қатысушылар арасында тікелей қаржылық транзакциялар жасауға мүмкіндік беретін бұл ерекшелік көптеген сала мамандарының назарын аударып отыр.
Қауіпсіздік
Блокчейн технологиясы транзакциялар мен деректердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін криптографиялық әдістерді қолданады. Әрбір транзакция жаңа блокқа жазылып, бүкіл жүйеде тексеріліп, бекітіледі. Бұл транзакцияларды өзгерту мүмкіндігін болдырмайды, сондай-ақ барлық дерек ашық әрі тексерілетін болады. Бұл қаржы секторында үлкен маңызға ие. Себебі ол алаяқтықты азайтып, сенімділікті арттырады.
Жылдамдық пен тиімділік
Блокчейн жүйелерінде транзакциялар бірнеше минут ішінде жүзеге асырылады. Бұл дәстүрлі қаржылық жүйелерде күндер мен сағаттарды алатын операцияларға қарағанда едәуір тиімді. Қаржы институттары, әсіресе халықаралық ақша аударымдары мен капитал қозғалысындағы жылдамдықты арттыру үшін блокчейн технологиясын белсенді түрде қолдануға көшуде. Мұндай технологиялар арқылы аударымдар тікелей жүргізіліп, кешіктірілмейді.
Ашықтық және транзакциялардың айқындылығы
Блокчейн желісіндегі барлық транзакция жалпыға қолжетімді. Сондай-ақ өзгертуге келмейді. Бұл өз кезегінде олардың ашықтығын қамтамасыз етеді. Әсіресе бизнес пен үкіметтік деңгейде маңызы зор. Қаржы операцияларының ашықтығы мен айқындылығы қаржы институттары мен тұтынушылар арасында сенімділік орнатуға көмектеседі.
Криптовалюталардың қаржы жүйесіндегі орны мен рөлі
Криптовалюталар, мәселен, Bitcoin, Ethereum, Litecoin және басқа да цифрлық активтер қазіргі уақытта қаржы нарығында жаңа бір құбылыс ретінде қалыптасып отыр. Әлемдегі көптеген инвестор мен қаржы институттары криптовалюталарды қаржы саласында ғана емес, жалпы экономикалық үдерістерде де маңызды құрал ретінде қарастырып келеді.
Криптовалюталар төлем құралы ретінде ғана емес, сондай-ақ инвестициялық құрал ретінде де қолданылады. Көптеген инвестор криптовалюталарды активтер мен қорларды әртараптандыру үшін пайдаланады. Себебі олардың дәстүрлі қаржы нарықтарынан тәуелсіз әрі жоғары өсім әлеуеті бар. Осылайша, криптовалюталар ақша салу үшін жаңа нарықтар мен мүмкіндіктер ұсынатынын алға тартуға болады.
Блокчейн және криптовалюталардың ең үлкен жетістіктерінің бірі — қаржы қызметтерін орталықсыздандыру. Бұл «DeFi» (Decentralized Finance) деп аталатын қаржы қызметтерінің жаңа үлгісін тудырды. DeFi жүйесінде банктер мен қаржы ұйымдары жоқ, тек блокчейн технологиясы мен смарт-келісімдер арқылы автоматтандырылған қаржы операциялары жүзеге асырылады. Бұл қаржылық қызметтерге қолжетімділікті арттырып, халықтың қаржылық инклюзиясын жақсартады.
Криптовалюталардың бір кемшілігі — бағамдарының тұрақсыздығы
Мұндай құбылмалылық салдарынан криптовалюталар көбінесе құнды актив емес, спекуляциялық құрал ретінде қарастырылады. Бірақ бұл тұрақсыздық ұзақ мерзімді перспективада олардың қаржы нарығында дәстүрлі активтермен қатар орын алуы үшін бірқатар түзету мен инновация енгізуді қажет етеді.
Мемлекеттер мен қаржы институттарының блокчейн мен криптовалюталарға көзқарасы
Әлемде криптовалюталарға қатысты әр түрлі көзқарастар қалыптасқан. Кейбір мемлекеттер криптовалюталарды қолдап, оларды заңдастыруға және реттеуге тырысады. Мәселен, АҚШ пен Еуропа елдері криптовалюталарға инвестиция салуды заңдастыру, сондай-ақ салық саясатын реттеу арқылы оларды интеграциялауға әрекеттенуде. Ал, Қытай сияқты елдер криптовалюталарды толықтай тыйым салуды қабылдады.
Қаржы институттары мен банктердің блокчейнге бейімделуі
Банктер блокчейн технологиясын тек криптовалюталармен ғана емес, ішкі операцияларды жетілдіру және басқару үшін де қолдануда. Сонымен қатар, кейбір банктер криптовалюталармен жұмыс істеу үшін өздерінің платформаларын құруда. Блокчейн және криптовалюталар қаржы нарығында жаңа стандарттарды қалыптастыруға ықпал етеді, әрі дәстүрлі қаржы институттары мен жаңа цифрлық активтер арасындағы қарым-қатынастарды қайта қарауға мәжбүр етеді.
Криптовалюталар мен блокчейн жүйелерінің құқықтық реттелуі көптеген елде әлі толық қалыптаспаған. Олардың заңды мәртебесі, салық салу, және алаяқтықпен күресу сияқты мәселелер әлі шешілмеген. Сол себептен криптовалюталар мен блокчейннің болашағы оның құқықтық қабылдануына тікелей байланысты болады. Қазіргі уақытта халықаралық ұйымдар мен мемлекеттер осы салада келісімдер мен ережелерді қалыптастыруға күш салып жатыр.
Болашақтағы даму перспективалары қандай?
Блокчейн мен криптовалюталар қаржы секторындағы маңызды өзгерістерге әкеледі. Бұл технологиялар қаржы институттары мен бизнес құрылымдарының тиімділігін арттырып, қаржылық қызметтерді арзандатуға, сондай-ақ уақытты үнемдеуге мүмкіндік береді. Блокчейн негізіндегі жүйелердің масштабталуы мен оңтайландырылуы криптовалюталардың болашағын жарқын етуі мүмкін.
Алдағы уақытта криптовалюталардың жаңа түрлері мен токендер пайда болуы ықтимал. Бұл түрлер әлемдегі экономикалық жағдайларға қарай түрлі мақсаттар үшін қолданылады.
Криптовалюталардың болашағы көп жағдайда оларды реттеуге және интеграциялауға бағытталған заңдар мен ережелерге байланысты болады. Мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар криптовалюталар мен блокчейнді тиімді реттеу арқылы олардың қаржы нарығында ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз ете алады.
Блокчейн және криптовалюталар қаржы нарықтарында жаңа дәуірдің басталуын білдіреді. Олардың артықшылықтары мен мүмкіндіктері дәстүрлі қаржы жүйелерін толығымен өзгертуге қауқары жетеді. Десе де олардың толыққанды дамуы үшін заңдық реттеу, технологиялық даму және халықаралық келісімдер қажет болады. Осы аспектілерді ескере отырып, блокчейн мен криптовалюталардың болашағы үлкен деуге болады. Бірақ ол толықтай жүзеге асуы үшін уақыт пен күш жұмсалуы тиіс.
Қазақстандағы блокчейн мен криптовалюталардың дамуы және қазіргі жағдайы
Қазақстан - соңғы жылдары блокчейн технологиясы мен криптовалюталардың дамуына баса назар аударып, осы салада бірқатар маңызды қадам жасаған мемлекеттердің бірі. Қаржы секторын сандық трансформациялау, криптовалюталарды реттеу және блокчейн технологиясын әртүрлі салаларда пайдалану елімізде белсенді түрде қолға алынған.
Қазақстанда блокчейн мен криптовалюталардың даму тарихы
Қазақстанда блокчейн және криптовалюталарға деген қызығушылық 2017 жылдан бастап артты. Сол кезеңнен бері мемлекет осы саладағы заңнаманы реттеуге, криптовалюта нарығын дамытуға және блокчейн технологиясын енгізуге бағытталған шараларды қабылдады.
Елімізде 2017 жылы криптовалюталарға қатысты алғашқы заңды бастамалар көтерілді. Осы жылдары криптовалюталарды пайдаланатын компаниялар мен кәсіпорындар өсе бастады. Сол себепті заңнамалық өзгерістер қажет болды.
Қазақстанның криптовалюталарды заңды түрде реттеу бағытындағы алғашқы қадамдарының бірі 2018 жылы қабылданды. Мәжілісте 2022 жылғы 12 қазанда бірінші оқылымда мақұлдан «Цифрлық активтер туралы» заң жобасы Қазақстандағы криптовалюталарды реттеуге және оларға құқықтық статус беруге мүмкіндік берді. Алайда, толыққанды заң шығару процесі әлі де жалғасуда.
Қазақстанда криптовалюталармен байланысты кәсіпкерлік қызметтердің өсуіне мүмкіндік берген тағы бір маңызды қадам — елдің кейбір аймақтарында «криптовалюта майнингіне» қатысты қолайлы жағдайлар жасау болды. Қазақстанды әлемдегі ең ірі криптовалюта майнинг орталықтарының бірі деуге болады. Себебі энергия ресурстары арзан, ал интернет инфрақұрылымы жақсы дамыған.
Еліміздегі криптовалюта мен блокчейн технологиясының қазіргі жағдайы
Қазақстанда блокчейн және криптовалюталар саласындағы жағдай жыл сайын өзгеріп отырады. Осыған байланысты елдің криптовалюта нарығы мен блокчейн технологиясын пайдалану бірнеше маңызды тенденция бойынша дамып келеді:
Криптовалюта майнингі
Қазақстан әлемдегі криптовалюта майнингіне ең қолайлы елдердің біріне айналды. 2021 жылға дейін Қазақстан әлемдегі ең ірі криптовалюта майнинг орталықтарының бірі болды. Себебі елімізде электр энергиясы салыстырмалы түрде арзан еді.
2021 жылы Қазақстанда криптовалюта майнингіне қатысты бірқатар шектеу енгізілді. Соның ішінде электр энергиясын тұтыну көлемін шектеу шаралары қабылданды. Бұл шаралар үкіметтің энергетикалық инфрақұрылымды жақсарту және экологиялық тұрғыдан жауапты болу мақсатындағы әрекеттеріне негізделген болатын. Криптовалюта майнингінің ауқымы айтарлықтай өскендіктен, үкімет қатаң бақылауды енгізуге мәжбүр болды.
Блокчейн технологиясын мемлекеттік секторда қолдану
Қазақстан блокчейн технологиясын мемлекеттік қызметтерде де қолдануға талпынуда. Бұл технологиялардың көмегімен мемлекеттік сектордағы деректерді қорғау, цифрлық қызметтерді жетілдіру және ақпараттық қауіпсіздікті арттыру жоспарланып отыр. 2018 жылы Қазақстанның мемлекеттік органдары мен мемлекеттік мекемелері блокчейн технологиясын қолдану мақсатында бірнеше пилоттық жобаларды іске қосқан болатын.
Қазақстандағы блокчейн мен криптовалюталардың болашағы зор. Десе де бұл сала әлі де реттеу, құқықтық және технологиялық қиындықтарды жеңу процесінде тұр.
Қазақстандағы блокчейн мен криптовалюталардың дамуы мен қазіргі жағдайы бірқатар жағымды көрсеткіштер мен мүмкіндіктерді көрсете отырып, әлі де көптеген заңдық және технологиялық проблемаларды шешуді талап етеді. Ел үкіметі осы салада жаңа ережелер мен реттеу жүйелерін қалыптастыру арқылы криптовалюта нарығын дамытуға, сондай-ақ блокчейн технологиясын барлық салаға енгізуге ұмтылып тұр. Қазақстанның криптовалюта нарығы мен блокчейн технологиясы әлемдік деңгейде жетекші орын алуға мүмкіндік береді. Алайда бұл үшін тиісті реттеу және құқықтық жүйені қалыптастыру өте маңызды.
