АҚШ президенті 185 елге, оның ішінде Қазақстанға да баж салығын енгізді. Мамандардың пікірінше, бұл шешім Қазақстан экономикасына да әсер етуі мүмкін, деп хабарлайды El.kz ақпарат агенттігі.
Ақ үй басшысы енгізген 10%-дық баж салығы шетелден әкелінетін барлық тауарға қойылады. Кейбір елдерге тіпті әлдеқайда жоғары баға қойылған. Мәселен Қытайдан жеткізілетін тауарларға 34% салық салынды. Сонымен қатар, Трамп Қазақстанға 27%, Үндістанға 26%, Жапонияға 24%, Еуроодаққа 20%, Израильге 17% және қалған елдерге 10 пайыздан салық салған.
Сауда айналымына ықпалы қалай болады?
Қазақстан мен АҚШ арасындағы сауда көлемі айтарлықтай жоғары. 2024 жылы екі ел арасындағы тауар айналымы 30%-ға өсіп, рекордтық 4,1 млрд долларға жетті. Қазақстанда 600-ден астам америкалық компания жұмыс істейді. Жаңа баж салықтары осы сауда қатынастарына кері әсерін тигізуі мүмкін.
Сондай-ақ, АҚШ-тың сауда саясаты мұнай нарығына да ықпал етеді. Мысалы, АҚШ президенті Дональд Трамптың Ресей мұнайын сатып алушыларға қосымша 25%-дан 50%-ға дейінгі баж салығын енгізу туралы мәлімдемесі мұнай бағасының тұрақсыздығына әкелді. Бұл жағдай Қазақстанның мұнай экспортына да өз әсерін тигізеді.
Мамандар не дейді?
Экономист Айдархан Құсайыновтың пікірінше, Қазақстан экономикасына сыртқы факторларға қарағанда ішкі мәселелерге көбірек әсер етеді. Оның айтуынша, инфляцияның жоғары болуы жанармай мен коммуналдық қызметтердің қымбаттауымен, салық саясатының өзгеруімен байланысты. Сондықтан, жаһандық сауда соғыстарының Қазақстанға әсері шектеулі болуы мүмкін.
Ал экономист Марат Абдырахманов АҚШ-тың баж салығының салдарын отандық өндірушілер көруі мүмкін деген пікірде. Маманның айтуынша, басқа елдер өз бағаларын түсіргені үшін біздің импорт өсуі мүмкін. Соның салдарынан отандық тауар өндірушілер шығынға ұшырауы ғажап емес. Себебі, импорт көлемі ұлғайса, онда қазақстандық тауарлардың бағасы да құлдырайды. Ал бұл экономикаға кері әсерін тигізеді дейді маман.
Министрлік не ойлайды?
Қазақстанның Сауда және интеграция вице-министрі Қайрат Төребаев АҚШ пен Қытай арасындағы сауда шиеленісінің Қазақстанға тікелей әсері болмайды деп есептейді. Оның айтуынша, қазақстандық нарықтың ерекшеліктеріне байланысты Қытайдан артық тауарлардың Қазақстанға ағылуы екіталай.
АҚШ-тың жаңа баж салықтары Қазақстан экономикасына белгілі бір әсерін тигізуі мүмкін. Әсіресе, сауда және мұнай экспорты салаларында. Дегенмен, экономистер мен үкімет өкілдері бұл әсердің шектеулі болатынын және ішкі экономикалық факторлардың маңыздылығын ескеру керектігін атап өтті.